Kunstwerk

Hier vlakbij staat een prachtige strandtempel die privé-eigendom is van iemand die wel wat roepias te verteren heeft. Onlangs heb ik geschreven dat er druk wordt gewerkt aan een nieuw beeld....een vis met een olifantenkop met zittend op zijn rug een god. Inmiddels is ernaast een tweede beeld gebouwd....een draak met op zijn rug een godin. Hij is ook eigenaar van een aantal hotels hier in de buurt. Ik was daar vanmorgen om de voortgang te aanschouwen van het beeld wat ze nu aan het maken zijn. Ik trof daar deze eigenaar en hij stond vol trots naar zijn levenswerk te kijken. Uiteraard heb ik even met deze gelovige man een babbeltje gemaakt. Het nieuwe dubbelde kunstwerk, onder het toeziend oog van vissersbootjes, is prachtig in de vroege ochtend als de opkomende zon zijn oranje gloed over het beeld laat glijden. 

Het eerste beeld...de god zittend op de rug van een vis met de kop van een olifant

De opkomende zon laat zijn oranje gloed glijden over het prachtige strand

De god op de vis en de godin op de draak, samen vereeuwigd.

Pagerwesi

Vandaag is het Hari Raya Pagerwesi.
Dit is een Balinese ceremonie die elke 210 dagen wordt gevierd volgens de traditionele Balinese kalender, slechts drie dagen na de Saraswati-festiviteiten.

De naam van deze ceremonie is afgeleid van twee lokale woorden: pager en wesi.  Pager is een lokaal woord dat zich vertaalt naar ‘hek’, terwijl wesi ‘ijzer’ betekent.  De letterlijke betekenis van het volledige woord is ijzeren hek en is wanneer het Balinese volk hun geest en ziel versterkt tegen kwade krachten.

Pakudui

Pakudui is een dorp in de streek Tegallalang in de buurt van Ubud. Het merendeel van de bewoners werkt als beeldhouwer, gespecialiseerd  in het maken van Garuda Wisnu Kencana (Steenarend). Daarom wordt Pakudui vaak omschreven als "Garuda Village" van Bali.

Dit dorp, op een uur rijden van Denpasar, ligt niet ver gelegen van Ceking. Een toeristische attractie dat beroemd is door de unieke vorm van het terrassen systeem. 
Door het dorp rijden is nooit saai omdat er altijd mensen zijn die bezig zijn met het bewerken van het witte relatief zachte hout Kayu Ukiran. Het maken van de houten beelden is een traditie die ontstaan is bij de voorouders van de huidige dorpelingen. Het Garuda beeld is het symbool van Indonesië geworden. Ook de Indonesisch luchtvaartmaatschappij "Garuda" heeft zijn  naam daaraan te danken. Er zijn drie soorten beelden die in Pakudui gemaakt worden: de Garuda (steenarend), de leeuw en het dier ineen met het menselijk lichaam.

de rijstterrassen van Ceking

Halverwege het dorp staat het Adaguna Museum van eigenaar I Made Ada. Een bezoek is zeker de moeite waard. Op de begane grond staan veel grote en kleine houten sculpturen en is is men bezig met beitelen en schilderen van de beelden. Op de bovenverdieping worden muziek- en dansvoorstellingen gegeven. Mede door de motivatie van presidentsvrouw Megawati is I Mada Ada erin geslaagd om het museum op te zetten. Om de economie van het dorp te stimuleren is I Mada Ada ook de grondlegger van het produceren van grote hoeveelheden beelden voor de export naar landen zoals Australië. 

de Garuda

Hari Raya Kuningan

Vandaag is het Hari Raya Kuningan en dat is de laatste dag van de Galungan vakantie. De Balinezen geloven dat Kuningan de dag is waarop hun voorouders terugkeren naar de hemel na een bezoek aan de aarde tijdens het Galungan feest. Voor hun afscheid maken ze offers die in de tempel worden gegeven aan de voorouders. Het aanbod omvat vergeelde rijst (Kuningan is afgeleid van het woord Kuning dat geel betekent), dat wordt geplaatst in een kleine "bowl" gemaakt van kokosbladeren. Ander veel voorkomende aanbod zijn vis en fruit zoals papaya en komkommer. De gele rijst is het symbool van dankbaarheid voor al het leven, vreugde, rijkdom, gezondheid en voorspoed wat is gegeven door God aan de mens.

Penjors

Ook in Yehkuning wordt het straatbeeld bepaald door de vele "penjors" (lange bamboestokken met decoraties). Één dag voor Galungan neergezet. De meesten blijven staan na Kuningan op 20 februari.

Het varken van Galungan

Deze week staat weer volledig in het teken van Hari Raya Galungan morgen op woensdag 10 februari. Dit is voor de Hindoe-Balinezen de belangrijkste  dag van het jaar. 

Vóór en ná Galungan zijn er een aantal  bijzondere dagen.

3 dagen ervoor : Penyekeban = het koken van bananen om aan te bieden.

2 dagen ervoor : Penyajaan = het maken van "jaja" (gebakken rijstcakes).

1 dag ervoor : Penampahan = slachten van "babi" (varkens)

1 dag erna : Manis Galungan = bezoek aan familie

10 dagen erna : Kuningan = gebeden en aanbiedingen in de tempel als de geesten terugkeren naar de hemel.

11 dagen erna : Manis Kuningan = plezier maken.

Galungan begint op de woensdag (buda) van Dunggulan. Dit is de 11e week van de 210 dagen Pawukon kalender. Dit betekent dat er 2 vieringen per zonnejaar kunnen zijn.

De dorpelingen zijn al druk bezig met de voorbereidingen zoals het maken van offertjes. Men vlecht de decoraties en andere offerbenodigdheden van jonge flexibele  palmbladeren. Er wordt veel fruit ingekocht die men in gevlochten mandjes naar de tempel brengt om na het gebed weer mee terug naar huis te nemen om het weg te geven of zelf op te eten. Wayan, onze “pembantun” (hulp) gaat met haar familie naar de 6 tempels die het dorp rijk is. Het bezoeken hiervan is een dagvullende bezigheid. Tussendoor wat eten en slapen. De beste en de mooiste sarongs, shirts, kabaja’s, udeng’s (hoofddeksel) worden uit de kast getrokken want iedereen wil er op zijn mooist uitzien. De feestelijkheden worden herkenbaar gemaakt bij de entree van het erf middels een “penjor” (een lange bamboestok met decoraties.

Middels de “penjor” laat men ook zien wat hun status is. De rijkste Balinezen zetten de grootste en meest gedecoreerde. De feestelijkheden worden afgesloten op 20 februari. Dit is de dag van Kuningan. Tussen Galungan en Kuningan wordt er wel wat gewerkt maar niet veel. De scholen hebben deze periode vakantie. De feestelijkheden worden geopend met het slachten van een varken (babi) in de vroege morgen. Dit gebeurt twee dagen voor Galungan zodat de vrouwen twee dagen de tijd hebben om het varkensvlees te bereiden. Om een uur of vijf in de morgen verzameld een kleine groep mannen zich op het erf van een familie om het varken te verwelkomen. Het meest gewilde varken is een zwart exemplaar. Nadat het varken in zijn hok aan een bamboestok is gebonden wordt ie naar een plek op het middenterrein gebracht. Daar steekt de opperslachter een groot mes in de hals van het varken. Na het leegbloeden gaat men de harige huid verbranden met gedroogde palmbladeren die men als fakkels gebruikt. De huid wordt geblakerd en men schraapt de huid schoon met een stuk scherp oude dakpan. Helemaal vrij van haren begint men met het slachten. Niets van het varken wordt weggegooid, alles wordt gebruikt in de bereiding. Als er een varken is geslacht brengt onze hulp Wayan altijd een portie bereid vlees in een plastic zakje naar ons huis. Bij het uitpakken kijken wij elkaar altijd weer aan met een blik van: “Is het voor de hond of nemen wij ook wat?”. Wij zijn niet zo van het varkensvlees en zeker niet met de wetenschap dat alles wat een varken in zich heeft ook wordt gebruikt.

de "babi" op weg naar zijn laatste adem

Een varken van 100 kilo kost RP 2.500.000 (per kilo dus 25.000 en dat is 1,65 euro). Het vlees wordt betaald en gedeeld door 20 personen. Dat is dus per persoon 5 kilo vlees voor de gehele familie en dat is genoeg voor een feestmaal. Een heel klein portie vlees met veel witte rijst, sambal en wat groenten voor een grote ceremonie. “Selamat Hari Raya Galungan”.

Makepung 2016

Makepung is de naam van de grote Buffelraces in Jembrana - West Bali. Honderden paren van buffels samen met hun jockeys in traditionele houten karretjes strijden om de grote prijzen en de bijbehorende eer. 

De racebuffels, genaamd Kerbau pepadu, strijden open circuits in verschillende heats. Deze wedstrijden is de aanloop naar de finale. Dan wordt er gestreden om de Jembrana Regent's Cup. Naast deze finale is er ook nog grote wedstrijd om de Bupati Cup.

Makepung is afgeleid van de basis woord kepung (betekent "jacht"). Makepung is één van de unieke tradities voortgekomen uit het agrarische leven op het eiland en is een groot evenement in het regentschap Jembrana.

De grootschalige evenementen geïnspireerd op zo'n eenvoudige traditioneel tijdverdrijf behoudt de unieke tradities van dit deel van het eiland, alsmede de bevordering van het toerisme naar deze verafgelegen westerse locatie. De competities geven ook een positieve invloed op de andere lokale sectoren zoals landbouw en veeteelt.

De traditie is gedeeltelijk voortgekomen uit de bewerking van de landbouwgrondgronden en de sawa's. Het heeft ook de mensen aangemoedigd om de kwaliteit van de veehouderij te verbeteren. Een stel goede buffels is veel geld waard en brengt een hoog aanzien met zich mee. 

De Makepung traditie van Jembrana inspireerde de oprichting van een Balinese dans van dezelfde naam in 1984. Deze dans wordt uitgevoerd door zeven tot negen mannelijke en vrouwelijke deelnemers die ruiters en buffels uitbeelden. Eén van de unieke kenmerken van de dans is dat het wordt begeleid door het Jegog Bamboe Orkest, dat ook karakteristiek is voor het regentschap Jembrana.

een Jegog Bamboo Orkest

Er zijn ongeveer zeven circuits verspreid op verschillende locaties in de provincie Jembrana. Het Sangyang Cerik circuit in het dorp Tuwed bij Melaya is een van de belangrijkste circuits. De andere circuits zijn Delod Berawah, Kaliakah, Pangkung Dalem, Merta Sari en Awen.

Aan de vooravond van de grote finale is er een bijeenkomst van de raceteams genoemd sekaa makepung waarbij ook Regent van Jembrana aanwezig is. De avond is erg feestelijk en wordt gevuld met kunst en optredens om het publiek te vermaken.

Op wedstrijddagen lijkt het hele feest op een "buffalo modeshow". De dieren worden prachtig en zorgvuldig aangekleed met ornamenten aan de hoeven en op de hoorns. 

De Makepung races meestal beginnen 's morgens vroeg al om 7.30. Eerst volgt de parade met de deelnemers en dan volgt de race die onderverdeeld is in drie divisies. 

Prachtig gedecoreerd

voorafgaand aan de race....de parade

De data voor de races varieert elk jaar. De wedstrijden vinden plaats van juli tot november op de verschillende locaties. Allen vinden plaats in de weekenden op zondagochtend.

Het voorlopige schema voor de 2016 Makepung buffelsraces is als volgt:

12 Juli: Delod Berawah 

26 juli: Tuwed

9 augustus: Mertasari  (Bupati Cup)

23 augustus: Pangkung Dalem 

6 september: Delod Berawah 

20 september: Awen 

4 Oktober: Mertasari 

18 oktober: Kaliakah 

1 november: Delod Berawah 

15 november: Tuwed (Jembrana Cup - FINALE)

Onderweg gekiekt

Langs de straat in Negara zitten een aantal mannen bamboe te splitsen wat gebruikt wordt om vlechtwerk mee te maken.

Wayan

Onze "pembantun" (hulp in de huishouding) heet Wayan. Maar waarom heeft ze deze naam gekregen? De namen Wayan, Made, Nyuman en Ketut hoor je veel. Het zijn de vier namen die in alle families voorkomen. No. 1 = Wayang, no. 2 = Made, no. 3 = Nyoman en kind no. 4 = Ketut. Dus zij heeft de naam Wayan gekregen omdat ze de eerstgeborene is.
Vaak kom je de voorvoegsels "I" en "Ni" tegen. Bijvoorbeeld "I Wayan" is de naam van een man en "Ni Wayan" is van een een vrouw. Deze namen zijn afkomstig uit de grootste en tevens laagste kaste Sudra van de Balinese samenleving.
De naam Wayan betekent "de meest volwassene" en is gereserveerd voor de eerstgeborene.
Het tweede kind krijgt de naam Made en is afgeleid van het woord Madia (in het midden).
De drie heet Nyoman afkomstig van het Balinese woord Uman (de rest).
Het vierde kind draagt de naam Ketut dat is afgeleid van het oude waarom Kitut (de kleinste banaan van de kam). Dit wordt gezien als een bonus en is geliefd om zijn zoete smaak en daarom is Ketut de meest geliefde van de familie.
Als er een vijfde kind wordt geboren dan begint men weer met nummer 1 en dat is Wayan. Omdat er veel mensen rondlopen met dezelfde naam worden er in het dagelijkse leven ook variaties gebruikt. Voor Wayan hoor je vaak Putu of Gede. Voor nummer 2 Made hoor je regelmatig Kadek, Nengah en Ngurah zeggen. Het derde kind wordt ook vaak Komang genoemd. Voor no.4 Ketut gebruikt men geen andere benamingen.

rechts Wayan.....links PakGede haar schoonvader....Gede = dus ook Wayan

Offertjes

In het Balinese leven is de Hindoe-religie een heel belangrijk onderdeel. Veelvuldig worden er kleine offertjes gelegd op plaatsen die men belangrijk vindt. Zo ook onze "pembantu" Wayang bij ons huis om zodoende het gevoel te krijgen dat ze op een betrouwbare plek aan het werk is. 

Wayang legt kleine offertjes op de dag van Kuningan

Kuningan

Hari Raya Kuningan betekent het einde van de Galungan vakantie. Het wordt elke 210 dagen gevierd 10 dagen na Hari Raya Galungan.
De Balinezen geloven dat Hari Raya Kuningan de dag is waarop hun voorouders terugkeren naar de hemel na een bezoek aan de aarde tijdens het Galungan feest. Ze maken offers die worden gegeven aan de voorouders op hun afscheidsdag. Het aanbod omvat vergeelde rijst (Kuningan is afgeleid van het woord Kuning dat geel betekent), dat wordt geplaatst in een kleine "bowl" gemaakt van kokos bladeren. Andere veel voorkomende offers zijn zaden, vis en fruit zoals papaya en komkommer. De gele rijst is het symbool van dankbaarheid mens jegens God voor al het leven, vreugde, rijkdom, gezondheid en voorspoed. De schalen zijn versierd met een kleine cijfers van de schaduwpoppen van de engelen die vreugde en welvaart brengen naar de aarde.
Er wordt ook gezegd dat op Kuningan dag Ida Sang Hyang Widhi (God) de zegen geeft van de welvaart voor de hele wereld. Veel mensen geloven dat de viering moet worden gedaan voor de middag, voordat goden en godinnen terugkeren naar de hemel.

De dag vóór Hari Kuningan is het traditie dat er in de vroege morgen een varken wordt geslacht. Zo ook in het dorp Yehkuning waar wij wonen. Om acht uur vanmorgen werd ik opgehaald door onze tuinman Pakgede om een varken te gaan slachten bij iemand in een straat verderop. Het dier stond in een hok te wachten op zijn laatste uur. Eerst werden haar poten bij elkaar gebonden en om de snuit een stuk touw om het immense gekrijs te verstommen. Daarna werd ze aan een paal gebonden en naar een tafel gebracht. De plek waar het mes gaat komen wordt gereinigd en besprenkeld met heilig water. Met de nek over de rand werd een groot mes in de nek gestoken door Pakgede zodat ze volledig kon leegbloeden. Daarna werd het levenloze varken op de grond gelegd. Met in brand gestoken gedroogde palmbladeren werden door vier mannen de haren weggebrand. Daarna kon het schoonmaken beginnen met het afkrabben van de huid met een groot mes, een stuk dakpan en schurende stenen. Na de overtuiging dat alles van de huid was weggekrast werd het dier gewassen met afwasmiddel en water. Het zwarte varken was inmiddels een wit bonk vlees geworden. Het mes ging erin en na het ontdoen van de in gewanden ging eerst de kop eraf en werd het het in stukken gesneden. Met 21 dorpelingen is het varken betaald. Per deelnemer RP 100.000. Het vlees werd onder de deelnemers verdeeld. Ook wij kregen ons portie maar dat hebben we als Kuningan-bonus geschonken aan onze tuinman Pakgede en onze poetsvrouw Wayang. Ongetwijfeld zal er vandaag of morgen klaargemaakte stukjes vlees worden bezorgd door Wayang als ze komt offeren bij ons huis.

Hari Raya Galungan

Vandaag is het Galungan en voor alle Hindoe-Balinezen een grote feestdag. Tot over 210 dagen want dan is het weer Galungan maar eerst nog Kuningan op 25 juli a.s.

Galungan 2015

Galungan en Kuningan 2015

Elke 210 dagen is heel Bali versierd met bamboe stokken, genaamd ‘penjor’. Een onmiskenbaar teken dat Galungan weer bijna gaat beginnen. Met fruit, bloemen en bladeren van kokosnootpalmen versierde stokken zijn te zien in bijna elke straat of snelweg en op vrijwel elke Balinees huis.

Van 15 t/m 25 juli staat Bali in het teken van Galungan en Kuningan. 
Galungan is een feestviering van 10 dagen ter nagedachtenis aan de overwinning van het goede op het kwade. De Balinese mythologie is heel kleurrijk en het verhaal achter Galungan gaat hoofdzakelijk om een koninklijke krachtmeting tussen de goden. Tijdens Galungan keren de goddelijke geesten terug naar aarde en verwachten te worden toegejuicht en vermaakt met belangrijke Balinese rituelen en extravagante feesten. Voor toeristen en andere buitenlandse bezoekers is Galungan vooral een kleurrijk spektakel.

Enige weken voorafgaande aan deze festiviteiten zijn de versierselen voor penjors al op veel plekken verkrijgbaar. 

een toko in Kapal nabij Denpasar

De laatste dag van het festival heet Kuningan, dit is een zeer gedisciplineerde gelegenheid. Ieder lid van het gezin heeft daarbij specifieke taken uit te voeren en zij trekken daarvoor hun mooiste kleding uit de kast.

De wegen zijn dagelijks gevuld met konvooien van scooters met daarop prachtig geklede gelovigen die naar tempels gaan met enorme manden van fruit, bloemen en soms zelfs levende kippen. De dagen voorafgaand aan Kuningan zijn daarom vol activiteiten, met name koken, offers maken en schoonmaken.

Tijdens Galungan en de dag van Kuningan gaan de mannen van bijna elk dorp in de vroege ochtend al op zoek naar een niets vermoedend varken dat ter plekke wordt geslacht en eerst bij de tempel geofferd zal worden. Het vlees wordt daarna voorzien van tientallen kruiden en specerijen en gebruikt om de traditionele en pittige ‘lawar’ gerechten te maken zoals saté en nangka.

In de dorpen op het platte land vinden de meeste festiviteiten vooral achter gesloten muren plaats, maar in de straten is het duidelijk te zien dat het Galungan is.

Veel wegen rondom de belangrijkste tempels worden zelfs afgezet om de grote massa’s toegestroomde mensen in goede banen te leiden. Vele restaurants en winkels sluiten voor een paar dagen.

iedereen in het "wit" naar de tempel

De dorpen op het hele eiland vieren de Galungan periode op hun eigen traditionele en soms eigenaardige manier. Op Galungan dag zelf (altijd op woensdag) is er aandacht voor het gezin. Uw favoriete barman of het meisje die uw hotelkamer elke ochtend reinigt zal op die dag bij dageraad terugkeren naar het voorouderlijke dorp  om daar tijd door te brengen met familie. Op deze meestal drukke dag vol gebeden, een paar kleine familie ruzies en non-stop eten, keren zij tijdelijk even terug naar hun ‘oorspronkelijke’ leven.

De straten van Ubud zijn meestal vol met schoolkinderen die met veel enthousiasme een traditionele ‘Barong’ dans uitvoeren.