De verlichting

Het is 05.25 en het is 24 graden (frisjes). Een mooie tijd en een lekkere temperatuur om een ommetje te maken. Waarom zo vroeg? Om ruimte te maken in mijn overvolle agenda. Ook voor mij heeft een dag 24 uur waarvan ik 19 uur in de ruststand sta en dan blijft er 5 uur over voor o.m. de tuin en wandelen. Vandaag kom ik tijd tekort dus dan maar erg vroeg in de lichtblauwe Hokaatjes. Het is nog hartstikke donker en dan zou je denken dat er niets te beleven valt. En dat is ook zo. Het is muisstil op straat op het ochtendgebed van de moskee op de achtergrond na. Zelfs de honden en hanen houden hun kaken op elkaar. En dat wil wat zeggen. Nog wel. Na 10 minuten kom ik de eerste tegenligger tegen. Ik moet snel een stap opzij maken want deze motor is niet van enig licht voorzien. De berijder zal gedacht hebben:”stroom kost geld dus laat ik het licht uit”. Verder laat niemand zich zien of horen maar de kippenfarm laat zich wel ruiken. Wat een indringende lucht! Ik nader het dorpje Bongan en aan mijn linkerkant zie ik een poort met een zwak lampje erboven. In de schaduw van dit licht zie ik een silhouet die met een flinke vette roggel laat horen dat ook zijn of haar dag is begonnen. Even verder hebben ook een drietal wakkere honden in de gaten dat er een blank geboren buitenlander voorbij stiefelt. Een kabaal van jewelste. Ook dit verstomt weer en ik duik een donker gat in. Niet zo donker als 14 jaar geleden toen ik mijn werkzame leven inruilde voor het pensionado zijn. Dat gat ligt gelukkig inmiddels ver achter me. Het is kwart over zes, de vogels beginnen te fluite en de hemel tracht langzaam oranje te kleuren maar wordt gehinderd door een decoratieve grijze wolk. Ik loop verder en merk dat het Balinese leven weer volledig op gang is gekomen. In de straten staan nog steeds de Penjors met en zonder flikkerende lampjes, van het voorbije Galunganfeest. Hoe lang ze nog blijven staan weet ik niet. Links en rechts wordt er weer driftig geveegd want dat is een vast onderdeel van hun cultuur. Een dag niet geveegd is een dag niet geleefd! Ik ontmoet zoals bij elke omloop weer vriendelijke mensen. Na 14,5 km houd ik het voor gezien. Voor vandaag genoeg meters in de benen. Tijd voor de koffie!

De weerspiegeling

Het was vandaag een prachtige dag om te wandelen rondom de rijstvelden van Nusasari op West Bali. Omdat de jonge rijst net is geplant staan de rijstvelden nog onder water. Dit geeft een prachtige weerspiegeling van planters, palmbomen, vogels en rijstplantjes.

de wandeling rondom de rijstvelden van Nusa Sari

Gas, water en licht

Het is nog donker als ik de natuur induik. Ik hoor een waterloop vanuit de bergen en dat doet me denken aan de Hollandse term GWL (Gas, Water en Licht) dat gebruikt wordt als verzamelnaam van de nutsvoorzieningen van een woning. Hier heeft men geen verzamelnaam. Het licht heet Listrik. “Prik” krijgen kan op twee manieren: of prepaid of abonnement. Bij prepaid koop je voor een bedrag aan stroom en dat voer je via aan code in op de prepaidmeter. Is het tegoed op dan gaat letterlijk het licht uit. Met een abonnement krijg je de rekening van het gebruik achteraf online gepresenteerd. Betalen kan op diverse manieren zoals internetbankieren en via de ATM (geldautomaat). Het gas (LPG, deze benaming niet te verwarren met autogas wat ze hier niet hebben) gaat via flessen. Gesubsidieerd en niet-gesubsidieerd. De grote flessen blauw en paars van 12 kilo (RP 220.00= 11 euro) voor bijv restaurants zijn zonder subsidie en de kleine groene flessen van 3 kilo voor de doorsnee huishoudens zijn wel gesubsidieerd (RP 22.000= 1,10 euro). Het subsidievoordeel mogen jullie zelf uitrekenen. En dan nog het Water. Bijna ieder huis heeft hier zijn eigen waterpomp. Het water op ca. 45 meter diepte is van goede kwaliteit maar voor ons niet drinkbaar. De Balinezen drinken het wel. Daarnaast is er gefilterd drinkwater (Agua) in galons van 19 liter verkrijgbaar in de warung voor RP 21.000= 1,05 euro. Ook zijn er dorpen met een watervoorziening met de bekende blauwe watermeter naar de huizen vanuit een centrale pomp (PDAM)  Hiervoor betaalt men gemiddeld ongeveer RP 50.000 per maand. Ik laat het kabbelende bergwater achter me en stiefel richting de prachtige rijstvelden in de buurt van Nusa Sari. De zon komt op en de zweetdruppels verzamelen zich op mijn rug en voorhoofd. De hoogste tijd om terug te keren naar huis waar ik na bijna 19 km op de klep van de keukendeur val. Een mooi moment voor het bakkie koffie vanuit de Vietnam Drip met de homemade appeltaart die onderin gedecoreerd is met een dun laagje amandelspijs. Met een gevulde buik duik ik het door de  minder warme nachten, het afgekoelde zwembad in.  Behoorlijk fris, dat mag geschreven worden!

Eid Al-Adha

Mijn wandeling van vandaag is te verdelen in twee trajecten. Ik vertrek later dan normaal omdat ik gewoonweg later uit bed rolde. Tegen half zeven sla ik rechtsaf. In de eerste 7 km kom ik 6 Moskeetjes tegen de duidelijk aanwezig zijn in de atmosfeer. Het is een rotherrie die het gefluit van de vogels overtreft. Ik doe mijn oortjes in want ik hoor liever goede muziek dan dat krijsende gebed. Het is erg rustig op straat omdat het vandaag een “Rode dag” is in geheel Indonesië. Een nationale feestdag vanwege het Islamitische offerfeest Eid Al-Adha. Het herdenkt de bereidheid van de profeet Ibrahim om zijn zoon te offeren. Het zal wel! Het feest duurt drie dagen en staat wereldwijd in het teken van saamhorigheid, delen en liefdadigheid. Het zal wel! Vandaar dat het in de gebedshuizen volle bak is met de luidruchtige verspreiding van het gebed. Daarom is het ook zo stil op straat. Ook de toko’s en eethuizen zijn gesloten. Als deze eerste kilometers achter me liggen dan weerkeert de rust want de laatste kilometers van mijn ronde is in Hindoeland en die hebben andere feesten maar gelukkig niet vandaag. Ik slof verder met de oortjes weer terug in het doosje, door de natuur en nu hoor ik de mooie vogels wel. Een kwartier na negenen ben ik toe aan een koffietje via de Vietnam Drip. Weer

Tweewieler “buiten gebruik”

De vogel van de dag

De drie kalenders

 Het is kwart voor zes en ik start mijn ommetje in de duisternis. Een kwartiertje later ontwaakt de dag onder begeleiding van de vele fluitende vogels. Ik hoor een Horsfield nachtzwaluw met zijn ietwat kloppend geluid. Het lijkt op een specht maar dat is het niet. Mijn gedachten gaan naar de verjaardag van onze Pembantu. Ze is geboren op 4 april en ze vierde haar verjaardag, uiteraard met een ceremonie, afgelopen vrijdag 15 mei. Hoe kan dat? De Hindoebevolking op Bali leeft met drie kalenders. Naast de Westerse kalender ook de Balinese en de Maankalender.  De Westerse voor het normale leven en de Balikalender (Pawukon) en Maankalender (Saka) volgens het Hindoegeloof. De Pakuwonkalender telt 210 dagen. Dus geboren op 4 april dan is de eerste verjaardag 7 maanden later. Dus iemand kan 2x per jaar jarig zijn. En zo schuift het door. Er zijn meerdere ceremonies 1x per 210 dagen. Zoals ook Galungan en Kuningan. Maar er is een uitzondering en dat is Hari Nyepi, Balinees Nieuwjaar volgens de Saka of maankalender. Dit is de dag van de stilte. Omdat de maanstanden worden gevolgd, valt Nyepi elk jaar op een andere dag in maart of april  (Pawukon: Een cyclus van 210 dagen verdeeld over dertig weken van zeven dagen). Dit systeem dicteert persoonlijke verjaardagen (Otonan), belangrijke rituelen en gunstige dagen voor landbouw of ceremonies.

*Saka: Een maankalender die ongeveer gelijkloopt met de westerse Gregoriaanse kalender. Het maanjaar begint ieder jaar tijdens het indrukwekkende evenement Hari Nyepi (de Dag van de Stilte). Hoe ingewikkeld kan het zijn? Maar goed voor ons is het simpel, gewoon de westerse variant. Ik loop met veel energie de natuur in en dat is genieten. Onderweg hoor ik de Roodoogbuulbuul met zijn prachtige geluid. Ik ben afgedwaald omdat ik een aantal nieuwe paden heb genomen verder van huis en daardoor was ik pas na bijna 16 km voldaan thuis.