Drie maanden

De afgelopen nacht heeft het wolkendek weer veel hemelwater losgelaten. Het is nog donker als ik aan de wandel ga. Geen bospaadjes vandaag, dat is te glibberig na al die nattigheid. In het dorp Bongan kom ik een vrouw tegen die haar (klein)kind draagt in een zak. Ze doet me denken aan aan de periode na de geboorte. Volgens de Balinese traditie mogen baby's de eerste drie maanden (105 dagen) de grond niet raken, omdat ze dan nog verbonden zijn met de spirituele wereld en als heilig worden beschouwd; ze worden tot die tijd rondgedragen en dit wordt gevierd met een speciaal ritueel, de Nyabutan ceremonie. Zij of hij wordt gedurende deze periode gedragen door alle familieleden. Dan na die 105 dagen is er een ceremonie waarbij de moeder de baby drie keer met de voetjes op de grond zet. Deze ceremonie, Nelan Bulanin, dient als een moment van zuivering en verwelkoming van de baby in het spirituele rijk (de reële en bovennatuurlijke wereld) voordat de vijf zintuigen van de baby volledig geactiveerd zijn. De ceremonie omvat reinigingsrituelen en gebeden. Ook wordt dan de eerste keer het haar geknipt. Ik groet de vrouw vriendelijk met een glimlach en mag een foto maken. Ik stiefel verder over het asfalt door de mooie frisgroene omgeving. Na een paar keer links-en rechtsaf neem ik de weg terug naar huis. Mijn benen vinden vandaag 10 km genoeg.

Zwanger op Bali

De ketel fluit. Tijd voor een bakkie thee. Vaste volgers weten hoe vroeg het is. Het is nog vrij donker maar dat is in vijf minuten voorbij en dan barst de bloem van het Balinese leven open. 

De eerste kilometers is er geen reuring behoudens een paar honden en twee fladderende moslimvrouwen op een gedateerde motor met achterop geen kentekenplaat, voorop wel waarbij vaag is te zien aan het jaartal dat de wegenbelasting niet is betaald. De vogels fluiten er ferm op los en dat is maar goed ook anders zou het een doodse stilte zijn en een dode natuur moeten we niet hebben op onze aardkloot. Op mijn lichtblauwe Hokaatjes stiefel ik naar het oosten parallel aan de zee totdat ik niet verder kan en dat is na 6.4 km. Een mooi moment om even te zitten voordat ik de hoofdweg oversteek en een banaantje te pellen. Dan kom ik een zwangere vrouw tegen. Niks bijzonders toch? Of toch wel? De geboorte vindt vaak thuis met de hulp van een vroedvrouw (Bidan). De kosten zijn 1 miljoen roepia. Maar steeds vaker gaat men naar het ziekenhuis omdat de volledige behandeling inclusief eventuele keizersnee 8 dagen gratis is. En het is veiliger bij complicaties. De vader krijgt direct na de geboorte de placenta mee naar huis. Bij de geboorte worden het vruchtwater, het bloed, het vet op de huid en de placenta beschouwd als catur sanak (de ‘vier broers en zussen’): de bescherm­geesten van de baby. De placenta wordt begraven in een speciale doos bij de voordeur. Een meisje links van de voordeur en een jongen rechts. De naam wordt aan de baby gegeven pas na 30 dagen en dan vindt ook de aangifte plaats bij de gemeente (Desa). Maar daarop zijn uitzonderingen. Op het Balinese eiland Nusa Penida is dit 42 dagen. De eerste 105 dagen (3 maanden van 35 dagen volgens de Balinese kalender) mag de baby de grond niet raken maar daarover schrijf ik volgende week veel meer. Na een flinke slok water loop ik verder naar het dorp Nusa Sari Kelod. Hier sla ik linksaf richting Melaya. En dan na 12.6 km doemt het “verzuringsmonster” op. Een overwoekerde betonnen trap van 49 ongelijke treden gestoffeerd met een laagje mos en algen. De verzuring is duidelijk te voelen en dus neem ik na de negenenveertigste trede even een blaasje alvorens ik verder loop naar huis. Na bijna 18 km vond ik het weer mooi geweest.

Simpel en erg tevreden

Het verzuringsmonster

De Indonesische “logica”

Ik wil jullie dit stukje niet onthouden, zo fantastisch geschreven en geeft (voor mij) alles in 1 klap waar, hoe we het hier meemaken.

 Laten we de politiek correcte oogkleppen, die we uit pure zelfbescherming hebben opgezet, nu eens definitief afzetten. We noemen het vaak diplomatiek 'cultuurverschillen' of de 'ontspannen oosterse mentaliteit', maar laten we eerlijk zijn als we onder elkaar zijn: wonen in Indonesië is een dagelijkse uitputtingsslag tegen een muur van pure, onvervalste achterlijkheid. 

Het is geen gebrek aan scholing, het is een structureel defect in de harde schijf. Ben ik de enige die zich dagelijks afvraagt hoe dit land fysiek nog overeind blijft? Het is een medisch wonder. We hebben het over een volk dat massaal op de vlucht slaat voor een 'geest' in een bananenboom, maar met drie baby’s zonder helm op een scooter een ravijn in rijdt omdat de kortste weg nu eenmaal spookrijden is. Logica is hier geen deugd; het is een verdachte westerse afwijking waar de gemiddelde local immuun voor lijkt te zijn.

De Heilige Drie-eenheid van de Indonesische 'Logica':

1. De Lemming-Mentaliteit (IQ-loos kuddegedrag) In het verkeer zie je de ware staat van het brein. Als één idioot besluit dat de vluchtstrook van de highway de ideale plek is om een dutje te doen of tegen de richting in te gaan, volgen er binnen drie minuten nog tien. Waarom? Omdat zelf nadenken fysieke pijn lijkt te veroorzaken. Ze volgen elkaar als hersenloze lemmingen de afgrond in. Het resultaat? Een totale gridlock waarbij iedereen elkaar glazig aanstaart met die eeuwige, lege glimlach. Die lach is geen vriendelijkheid, het is de 'error'-melding van een gecrasht besturingssysteem dat de situatie niet meer kan verwerken.

2. Repareren met Hoop, Spuug en Plakband De Indonesische 'vakman' is een fenomeen op zich. Waarom zou je een lekkend dak fatsoenlijk dichten als je ook een plastic zak en wat kauwgom kunt gebruiken? De intellectuele diepgang van de gemiddelde installateur is vergelijkbaar met die van een pispot, en zijn vooruitziende blik is minder dan die van een mol met staar. Het woord 'Besok' (morgen) is het nationale mantra voor: "Ik heb werkelijk geen flauw benul wat ik aan het doen ben, ik heb de helft van je onderdelen gesloopt en ik hoop dat je vannacht overlijdt zodat ik niet meer terug hoef te komen." Kwaliteit is een concept dat hier net zo onbekend is als sneeuwschuiven. 

3. Gengsi: De Hongerdood in een Glimmende Auto Dan hebben we nog de Gengsi (status). Een familie die nog geen nagel heeft om aan hun kont te krabben, woont in een krot dat bij de eerste regenbui instort, maar sluit wel een wurglening af voor een glimmende Toyota en de nieuwste iPhone. Prioriteiten? Die zijn er niet. Je ziet ze zitten langs de kant van de weg: geen geld voor rijst, geen geld voor de school van de kinderen, maar wel die telefoon in de hand om naar TikTok-filmpjes van zingende baby’s te kijken. Zolang de buurman maar denkt dat je succesvol bent, mag de rest van de familie best creperen. Het is een collectieve waanzin die elke vorm van maatschappelijke vooruitgang blokkeert.

De Conclusie is Hard.

We kunnen proberen ze wat bij te brengen, cursussen geven, of het goede voorbeeld tonen, maar je kunt een blinde niet leren tv-kijken. Je staat erbij, je kijkt ernaar, en je voelt je eigen IQ met tien punten dalen per jaar dat je hier blijft plakken. Het is een besmettelijke vorm van domheid. Je gaat jezelf betrappen: je begint ook te glimlachen als je iets niet snapt, en je overweegt ook dat touwtje om die waterleiding te dichten. Het is een collectieve hersenstop waar geen enkel ontwikkelingsprogramma tegenop kan. Dit land drijft niet op olie, export of toerisme; het drijft op de hallucinatie dat alles 'tidak apa-apa' is terwijl de fundering wegrot. Het is het negeren van de werkelijkheid verheven tot nationale kunstvorm. En de grootste fout die wij kunnen maken? Ons aanpassen. Aanpassen aan dit niveau betekent je eigen graf graven. Jezelf verlagen naar hun 'logica' is intellectuele zelfmoord. Er is maar één manier om hier niet kopje-onder te gaan in de zee van middelmatigheid en prutswerk: neem de totale controle. Vertrouw niemand, controleer alles drie keer, en accepteer nooit een "ja" of een glimlach als antwoord. Jij bent de kapitein, zij zijn slechts de passagiers die geen kaart kunnen lezen. Verbetering komt hier niet van binnenuit; verbetering komt alleen als jij met ijzeren vuist de regie houdt. Doe je dat niet? Dan word je langzaam maar zeker net zo simpel als de rest hier.

Indahnesia, Ontdek Indonesië online

Waar Nederland en Indonesië elkaar ontmoeten.

Dingklik

Een "Dingklik" is een Indonesische zitplankje.

Een europeaan kan nooit zo zitten als de Aziaat.

"Aziatische hurk" (Asian Squat) is een diepe hurkhouding met voeten plat op de grond, een natuurlijke rustpositie voor veel Aziaten, maar moeilijk voor veel westerlingen door gebrek aan enkel- en heupflexibiliteit, en wordt gebruikt voor rusten, eten, toiletbezoek (ideaal voor ontlasting) en als oefening voor mobiliteit, hoewel het bij verkeerde uitvoering of bestaande klachten pijn kan veroorzaken. 

Houding: Je zit met diep gebogen heupen, knieën en enkels, met je billen laag bij de grond en je voeten volledig plat op de grond.

"Asian Squat": De term verwijst naar hoe gangbaar deze houding is in veel Aziatische culturen, waar het een comfortabele, stabiele rusthouding is voor dagelijkse activiteiten zoals eten, praten en wachten. 

Waarom het moeilijk is voor sommigen?

Gebrek aan flexibiliteit: Veel westerlingen zijn het niet gewend, wat leidt tot een gebrek aan mobiliteit in enkels, knieën en heupen, waardoor ze op hun tenen of bal van de voet moeten gaan staan.

Gewoonte: Het is een kwestie van gewenning; wie van jongs af aan gewend is te hurken, kan dit langer en comfortabeler volhouden. 

Voordelen & Gebruik

Natuurlijke rust: Een stabiele houding met een laag zwaartepunt.

Gezondheid: Bevordert een goede rek op de rug en benen en versterkt de bovenbenen, en is ideaal voor een ontspannen stoelgang (toilet squat). 

Pijn en klachten

Als je het doet zonder flexibiliteit, kan het leiden tot kniepijn (Patellofemoraal Pijnsyndroom) of overbelasting, zeker bij bestaande slijtage (artrose).

De Balinese zithouding

Het is zes uur en het is 27 graden. Het beloofd een prachtige dag te worden dus ga ik op pad. Na 2 km steek ik de hoofdweg over en zie daar een vrouw in de berm zitten. Ik denk dat ze op de bus zit te wachten om naar de markt te gaan om daar bananenbladeren te verkopen. Als ik haar zo op een steen zie zitten dan doet me dat denken aan de manier van zitten door de Balinezen. Laag bij de grond gaan ze nooit op hun knietjes. Ze zakken door de knieën met een rechte rug in de kakhouding. De kont raakt de grond net niet en als ze langere tijd zo zitten doen ze er een laag soort krukje onder. Het is meer een plankje met korte pootjes. Als ik zo zou zitten dan kom ik zonder hulp nooit meer overeind maar voor de Balinees is dit een aangeboren handeling. Ik ben aan de overkant en loop verder aan de achterkant van het dorpje Bongan in de richting van de bergen. En daar zie ik een zeer zeldzame boom die ik in 14 jaar nog nooit heb gezien. Het is de Zebraboom. Prachtig met die zwartwitte strepen. Ik loop verder in de schitterende natuur en dan zie ik iemand met een geweer op zijn rug die helaas geen respect heeft voor de zingende vogels. Hopelijk heeft hij geen succes vandaag. En dan kom in het protestante dorp Ambyarsari met zijn strak geschoren bermgras met daarop de dauwdruppels wachtende op de verdamping door de opkomende zon. Daar is ie al de opkomende goudgele ploert tussen de bomen. Ik zet mijn pet op want het wordt weer warm vandaag. Van Ambiarsari loop ik naar Bimblingsari, ook zo’n mooi onderhouden dorp waar geen bermafval te zien is en dat is genieten. En ik kom ook vandaag weer hele aardige mensen tegen. Als ik bijna weer bij de hoofdweg ben zie ik drie vrouwen en een man in de weer met het verzamelen van kokosnoten. Vriendelijk wordt mij een jonge klapper aangeboden. Speciaal voor mij klimt een man in de boom om die klapper eruit te hakken. Dat ding weegt zeker 5 kg en dus heb ik geen zin om ermee naar huis te lopen. Ik heb ik ‘m verderop weer weggegeven. Na 15 km ben ik weer aan de zeekant van de hoofdweg en ga op weg naar huis. Halverwege is een grote groep schoolkinderen aan het “sporten”. En ik ontkom er niet aan om op de foto te gaan. Na bijna 19 km ben ik weer thuis na een mooie wandelochtend die nooit saai is. Ook vandaag niet.

Afvalproblematiek

President Prabowo Subianto erkende dat hij talloze klachten had ontvangen van diverse internationale functionarissen over de verslechterende hygiëne van de stranden van Bali. Deze verklaring werd afgelegd tijdens de Nationale Coördinatiebijeenkomst tussen de centrale en regionale overheden in Sentul, in het regentschap Bogor, op maandag 2 februari 2026, waar duizenden regionale leiders aanwezig waren.

Prabowo gaf aan dat tijdens vrijwel elk officieel bezoek aan het buitenland staatsfunctionarissen, ministers en generaals uit die landen hetzelfde probleem aankaartten. "Ze zeiden: 'Excellentie, ik kom net uit Bali; oh, Bali is nu zo vies, Bali is niet mooi'", aldus Prabowo.

De beschermheer van de Gerindra-partij erkende dat een van de grootste obstakels voor de Indonesische toeristische sector de enorme hoeveelheid afval is. Tijdens zijn presentatie toonde Prabowo foto's van rondslingerend afval in zowel Bali als Ciputat.

Prabowo herinnerde de regionale leiders eraan dat dergelijke smerige omstandigheden toeristen ervan weerhouden om naar Indonesië terug te keren. "Mijn excuses, gouverneurs en regenten van Bali, maar dit is de realiteit van Bali in december 2025; hoe kunnen we verwachten dat toeristen hierheen komen?", vroeg hij.

"Leerlingen van middelbare scholen, basisscholen en middelbare scholen vallen onder uw gezag; wat is er zo moeilijk aan om alle leerlingen op een vrijdag of zaterdag op het strand te verzamelen?", vroeg Prabowo. "Dit is ons strand, dit is onze tuin – laten we het samen schoonmaken; wat is daar mis mee?"

Verder is hij van plan alle overheidsinstanties te mobiliseren om het wijdverspreide afvalprobleem aan te pakken, met name in toeristische gebieden. Prabowo benadrukte dat als regionale leiders hun burgers niet kunnen mobiliseren, hij de TNI (Indonesische Nationale Strijdkrachten) en de Polri (Nationale Politie) de leiding zal geven over deze opruimacties, ook wel bekend als 'corvée'.

"Als de regenten en gouverneurs mijn bevelen niet opvolgen, dan beveel ik de districts- en regionale militaire commandanten, evenals de politie, om hun ondergeschikten elke dag, of om de paar dagen, te mobiliseren voor corvée, corvée, corvée," verklaarde hij.

Prabowo kondigde aan dat hij een opruiminitiatief heeft ontworpen, genaamd de ASRI Indonesia Movement, wat staat voor Veilig, Gezond, Schoon en Mooi. In de toekomst moeten alle leiders binnen ministeries, agentschappen, staatsbedrijven en regionale overheden minstens een half uur voor aanvang van de werkdag afvalinzamelingen uitvoeren.

Hij verklaarde dat dit beleid zal dienen als een specifiek programma binnen zijn regering. Hij gaf zelfs aan dat hij niet zal aarzelen om geld vrij te maken voor de aanschaf van vuilniswagens of -containers.

"We moeten de oorlog verklaren aan afval," verklaarde Prabowo. "Dit is voor ons volk – afval is een ramp, afval is een ziekte; we zullen actie ondernemen en we zullen steun bieden."

Het wasrek

Als ik mijn loopje maak dan kijk ik goed om me  heen en dan zie ik altijd wel iets wat me inspireert om te schrijven. Vandaag viel me een houten wasrek op. In de westerse wereld is de warmwasmachine en een droger niet meer weg te denken uit de (bij)keuken of washok. Als men hier een wasmachine gebruikt dan is dit een koudwaterapparaat. En een droger zie je hier helemaal niet. De was wordt gedroogd onder een afdak of in de zon. Maar vaak wast men ook nog “op den hand” en gaat het direct op een zelf in elkaar getimmerd droogrek waarbij een bamboestok, voor de knaapjes, een vast onderdeel is om een paar meter te overbruggen. Velen hebben geen wasmachine en brengen de was naar de “Laundry”. Vaak is dit een warung met één of meerdere wasmachines. Deze machines zijn meestal wel warmwater. Voor 12.000 roepias (65 eurocent) per kilo wordt het gewassen, gedroogd, gestreken gevouwen en keurig in een zak verpakt. Brengen en halen moet je zelf doen. Maar als je dagelijkse was hebt zoals wij is het lastig omdat je de waszak niet dezelfde dag terug hebt. Is de luchtvochtigheid hoog dan duurt het langer alvorens je de gedane was terug hebt. Wij hebben gewoon zelf een westerse wasmachine en maken hier geen gebruik van de “Laundry” wat we uiteraard wel doen als we op reis zijn. Na 16 km vond ik het weer mooi geweest. Ook deze ronde was niet saai.

Tropische vruchten

Het is zes uur en ik kijk naar buiten. Het is nog niet helemaal licht maar ik zie wel dat lucht zwaarbewolkt is. De regen komt vanmiddag zoals de afgelopen dagen. Ik trek mijn schoenen aan, oortjes in, flesje water, twee banaantjes en de smartphone in het heuptasje en gaan. Ik loop naar het oosten en na 6 km sla ik linksaf de grote weg over richting het mooi gelegen dorp Nusa Sari. En dan zie ik vrij ver van de weg een Dukuboom met kleine gele vruchtjes. Deze boom zie ik niet vaak. De trossen zijn ingepakt met gekleurde fijn gemaasde netjes om de vogels op afstand te houden die deze vruchten graag lusten. We kennen allemaal de tropische vruchten papaya, ananas, rambutan, durian en de mango. Maar deze vrucht is bij velen onbekend. Een lokale zoetzure vrucht die je niet in de westerse landen ziet en zelfs hier zelden op de markt te koop is. Maar ze worden wel verkocht en dan vooral via de straathandel vanuit de achterbak van de pickup. Op de foto zie je een pickup met de naam Palembang. Dit is een plaats op Sumatra. De verkoper komt van Java en dat is te herkennen aan de kentekenplaat. Waarschijnlijk is hij geboren in Palembang. Ook is her nu de tijd van de heerlijke zoete Rambutan. Daarover volgende week meer. Ik loop verder in de prachtige natuur en kom zoals vaak weer bijzondere mensen tegen. Ondanks dat ik de omliggende weggetjes vaak heb gelopen en ze inmiddels ken als mijn broekzak is het nooit saai. Na dik 16 km val ik doorgezweten weer op de klep. Koffietijd en een duik in het zwembad.

Ingepakte duku

Gezondheid

 Gezondheid! Dit is een item wat de hele wereld aangaat behalve één of andere Amerikaan die niet gezond is in zijn hoofd. Eigenlijk is “niet gezond” niet juist opgemerkt, het  is meer een zware kortsluiting in zijn gebronste bovenkamer. Hij zorgde ervoor dat de US uit de WHO is gestapt dus gezondheid is niet belangrijk voor zijn land. Macht…pure macht, daar gaat het om! En dan de link naar mijn ronde. Tijdens mijn wandeling kom ik vaak mensen tegen die “sehat” naar mij roepen en zodoende schiet dit onderwerp direct door mijn gedachten. “Sehat” betekent “gezond” in de Indonesische taal. Als ik de mensen groet kijken ze, trekkend aan een sigaret, naar mijn in beweging zijnde benenwagen en dan roepen ze dat, uiteraard met een glimlach. Altijd weer die glimlach, gemeend of niet! En dan denk ik aan de manier hoe de mensen zich verplaatsen. Niet echt gezond zoals ze wel roepen. 10 meter van A naar B kan nog te voet of op de fiets als ze die bezitten maar als het verder is dan kruipt men lui en onherroepelijk op de gemotoriseerde tweewieler. Ze vinden wandelen “sehat” maar zelf doen ze het niet. Is de glimlach dan gemeend of niet? Soms roep ik wel eens: “Mau ikut?” (Ga je mee?) en dan zie je het zweet al met die lach op hun bovenlip verschijnen. Ik loop door en geniet in mezelf. En als ik dan verder stiefel zie ik een grote cactus met zijn prachtige geelwitte bloemen opdoemen. Daar word ik vrolijk van. Weer een stukje verder een andere cactus…de Buah Naga met zijn rode vruchten die heerlijk en zeker ook erg gezond zijn. Zeggen ze!

De Buah Naga